Collageenpeptiden zijn korte stukjes van het eiwit collageen: ketens van een paar tot enkele tientallen aminozuren, ontstaan doordat de lange, natuurlijke collageenketens met enzymen zijn geknipt. Het is dezelfde stof als gehydrolyseerd collageen en collageenhydrolysaat; collageenpeptiden is alleen de naam die de nadruk legt op het resultaat, niet op het proces.
In dit artikel lees je wat een peptide precies is, hoe kort een collageenpeptide is (van tripeptide tot langere ketens), waarom een fabrikant collageen eigenlijk tot peptiden knipt in plaats van het bij gelatine te laten, en welke namen daarvoor op een etiket staan. Het volledige productieproces van grondstof tot poeder staat stap voor stap in gehydrolyseerd collageen; hier gaat het om de peptiden zelf.
Wat is een peptide?
Een peptide is een korte keten van aminozuren, de bouwstenen van elk eiwit. Aminozuren zitten aan elkaar vast met een peptidebinding; twee aminozuren samen vormen al een peptide (een dipeptide), drie een tripeptide, en zo verder. Er is geen harde grens, maar in de scheikunde wordt een keten van ongeveer 2 tot 50 aminozuren meestal een peptide genoemd; een langere keten heet een eiwit of proteïne.
Collageen zelf is met die maatstaf een eiwit: het natuurlijke molecuul bestaat uit drie ketens van ruim duizend aminozuren, in elkaar gedraaid tot een lange spiraal. Hoe dat molecuul is opgebouwd, staat in wat is collageen. Een collageenpeptide is een stukje van diezelfde keten, losgeknipt tot het weer klein genoeg is om een peptide te heten in plaats van een eiwit.
Peptiden komen overal voor, niet alleen in collageen
Peptiden zijn geen unieke eigenschap van collageen. Whey-eiwit, sojaeiwit en de meeste andere eiwitten bestaan ook uit aminozuren die met peptidebindingen aan elkaar zitten, en van elk eiwit kun je met enzymen peptiden maken. Wat gehydrolyseerd collageen bijzonder maakt, is niet de peptidebinding zelf, maar dat de fabrikant het knippen al in de fabriek heeft gedaan: het resultaat is een poeder met een vooraf bepaalde, constante ketenlengte, in plaats van een toevallig mengsel.
Collageenpeptiden of gehydrolyseerd collageen: is het hetzelfde?
Ja. Collageenpeptiden, gehydrolyseerd collageen en collageenhydrolysaat zijn drie namen voor dezelfde stof, en op etiketten worden ze door elkaar gebruikt. Het verschil zit in het perspectief van waaruit je de stof beschrijft: "gehydrolyseerd collageen" beschrijft wat ermee gebeurd is (het is met water en enzymen gesplitst), "collageenhydrolysaat" is de technische verzamelnaam voor het eindproduct, en "collageenpeptiden" beschrijft waaruit het bestaat: uit peptiden. Hoe dat splitsen precies in zijn werk gaat, van grondstof tot sproeidroger, staat stap voor stap in gehydrolyseerd collageen: wat het betekent en hoe het gemaakt wordt.
Hoe kort is een collageenpeptide? Van tripeptide tot langere ketens
Een hydrolysaat is nooit één vaste lengte, maar een mengsel van kortere en langere stukken rond een gemiddelde. Een paar termen die je daarbij tegenkomt:
- Dipeptide. Een keten van twee aminozuren.
- Tripeptide. Een keten van drie aminozuren. In collageen komt de combinatie glycine-proline-hydroxyproline steeds terug als bouwpatroon van de lange keten; dat is een tripeptide dat honderden keren in één collageenmolecuul voorkomt.
- Oligopeptide. Een keten tot ongeveer twintig aminozuren.
- Langere peptiden. Tot enkele tientallen aminozuren. De meeste collageenpeptiden in een pot poeder vallen in deze lengte, wat overeenkomt met een molecuulgewicht van 2.000 tot 5.000 dalton (wat dat getal zegt, lees je in gehydrolyseerd collageen).
Sommige producenten richten hun proces bewust op een groter aandeel tripeptiden, bijvoorbeeld bij viscollageen. Zodra ons artikel daarover online staat, linken we vanaf hier door; voor nu beperken we ons tot wat een tripeptide is, niet tot wat het zou doen.
Waarom wordt collageen eigenlijk tot peptiden geknipt?
Het eenvoudige antwoord: omdat de tussenstap, gelatine, niet oplost in koud water. Natuurlijk collageen lost helemaal niet op; gelatine lost pas op bij verwarmen en geleert weer zodra het afkoelt, zoals in een toetje. Voor een poeder dat je op elk moment door een koud glas water of een smoothie roert, is dat onbruikbaar. Pas als de ketens van gelatine verder worden geknipt tot peptiden van een paar duizend dalton, blijft het materiaal opgelost, ook koud en ook na een tijdje in de kast.
Producenten sturen dat knippen bovendien precies. Te weinig hydrolyse en het poeder lost slecht op of geleert nog een beetje na; te veel hydrolyse en de peptiden worden zo klein dat er meer losse aminozuren ontstaan, wat de smaak bitterder maakt. De hydrolysegraad, dus hoever het proces wordt doorgevoerd, is daarmee een bewuste keuze van de producent: ergens tussen net geen gelatine meer en bijna helemaal los aminozuur.
Is een kortere collageenpeptide beter?
Fabrikanten adverteren soms met een zo laag mogelijk molecuulgewicht, alsof korter automatisch beter is. Een korter peptide lost inderdaad makkelijker op en heeft vaak minder eigen smaak; dat zijn feiten over de bereiding, met een weegschaal en een glas water te controleren. Of een korter peptide ook anders in je lichaam terechtkomt, is een uitspraak over werking. Daarvoor bestaat voor collageen geen toegestane onderbouwing, en die uitspraak doen wij daarom niet.
Kijk voor het vergelijken van poeders dus niet naar het laagste getal in dalton, maar naar wat wel te controleren is: de grondstof, de merknaam, de dosering per schep en de prijs per gram. Dat overzicht staat in gehydrolyseerd collageen: wat het betekent en hoe het gemaakt wordt.
Collageenpeptiden op het etiket
Op een ingrediëntenlijst zie je voor dezelfde stof verschillende namen: collageenpeptiden, gehydrolyseerd collageen, collageenhydrolysaat, en de Engelse varianten collagen peptides en hydrolysed collagen. Merknamen zoals VERISOL® (GELITA, Duitsland) en NATICOL® (Weishardt, Frankrijk) zijn collageenpeptiden van een specifieke producent, gemaakt volgens een vastgelegd proces met een vastgelegde grondstof; andere merken op de markt zijn Peptan® en Solugel®. Staat er alleen "collageenpeptiden" zonder merknaam, dan weet je niet wie het gemaakt heeft. Het volledige overzicht van namen en waar je op let bij het kiezen staat in gehydrolyseerd collageen: wat het betekent en hoe het gemaakt wordt.
Onze eigen collageenpeptiden: Earth en Sea
Ons eigen poeder is op die manier opgebouwd: Earth bestaat uit VERISOL®-collageenpeptiden van GELITA uit runderhuid, Sea uit NATICOL®-collageenpeptiden van Weishardt uit visvel. Beide type 1, één ingrediënt, geproduceerd in Europa onder ISO 9001 en FSSC 22000, 300 gram per pot in 60 doseringen van 5 gram. Wij adviseren 10 gram per dag gedurende twaalf weken en daarna 5 gram. Alle varianten staan bij collageen poeder.
Wat wij er niet over zeggen
Voor collageen en collageenpeptiden zijn in de Europese Unie geen gezondheidsclaims goedgekeurd. Wij zeggen daarom niets over wat collageenpeptiden in je lichaam doen, en ook niet of kortere peptiden daarbij verschil maken met langere, of beter worden opgenomen. Wat we wel vertellen: wat een peptide is, hoe kort het is, en welke naam ervoor op een etiket staat. Waarom die regels bestaan en wat een verkoper wel en niet mag beloven, lees je in wat mag een collageenmerk eigenlijk beloven.
Veelgestelde vragen over collageenpeptiden
Wat zijn collageenpeptiden?
Korte stukjes van het eiwit collageen: ketens van een paar tot enkele tientallen aminozuren, ontstaan doordat de lange collageenketens met enzymen zijn geknipt. Het is de vorm van collageen die in collageenpoeder zit.
Is collageenpeptiden hetzelfde als gehydrolyseerd collageen?
Ja. Collageenpeptiden, gehydrolyseerd collageen en collageenhydrolysaat zijn drie namen voor dezelfde stof; ze worden op etiketten door elkaar gebruikt.
Wat is het verschil tussen een peptide en een eiwit?
Een peptide is een korte keten van aminozuren, meestal tot een graad of vijftig. Een langere keten heet een eiwit of proteïne. Natuurlijk collageen is met die maatstaf een eiwit; na hydrolyse ontstaan er peptiden.
Wat is een tripeptide?
Een keten van drie aminozuren. In collageen komt de combinatie glycine-proline-hydroxyproline steeds terug. Het is een scheikundige beschrijving van de lengte van een keten, geen uitspraak over wat die keten doet.
Waarom wordt collageen tot peptiden geknipt?
Omdat natuurlijk collageen niet oplost in water en de tussenstap, gelatine, alleen warm oplost en bij afkoelen geleert. Pas peptiden van een paar duizend dalton blijven ook koud opgelost, wat nodig is voor een poeder dat je door een koud glas water roert.
Wat betekent het als er "collagen peptides" op een etiket staat in plaats van "collageenpeptiden"?
Niets anders. Het is de Engelse naam voor dezelfde stof, vaak op producten die ook buiten Nederland verkocht worden.
